Mọi người thường quen với củ nghệ vàng bởi các tác dụng đời thường của nó như làm liền sẹo, giảm vết thâm nhưng không nhiều người biết đến củ nghệ đen với những công dụng còn tuyệt vời hơn thế.
Trong y học phương Đông, củ nghệ đen còn được gọi là nga truật, ngải tím, tam nại, bồng truật, một số địa phương của Việt Nam còn gọi là nghệ tím, ngải xanh, nghệ đăm, với tên khoa học là Curcuma zeodaria, thuộc họ Gừng. Loài cây này xuất hiện đầu tiên tại Ấn Độ và Indonesia, và cũng giống nghệ vàng, bột nghệ đen từ lâu đã được người dân nơi đây khai thác những công dụng y học tuyệt vời của nó để điều trị nhiều bệnh, trong đó có cả các bệnh nan y.
Củ nghệ đen
Nhận biết được nghệ đen không khó, bởi hình dáng chúng bên ngoài không khác gì nhiều so với nghệ vàng, chỉ có màu sắc bên trong là màu tím đặc trưng. Tuy nhiên, việc chế biến nghệ đen thành các vị thuốc dùng để chữa bệnh lại khá phức tạp và chỉ có những thầy thuốc Đông y mới thông thạo việc này.
Người ta thu hoạch nghệ đen vào mùa đông, khi phần thân cây trên mặt đất đã khô héo, lấy độc phần rễ và rửa sạch, đồ lên cho chín đến thấu lõi rồi lại phơi khô hoặc sấy khô ở nhiệt độ thấp, sau đó loại bỏ rễ con và tạp chất. Cuối cùng là công đoạn bào chế nghệ đen thành các vị thuốc khác nhau phù hợp với từng mục đích chữa bệnh.
Một dạng điều chế của nghệ đen dùng trong Đông y
Theo bộ môn y học cổ truyền, nghệ đen có tính khổ, tân, ôn nghĩa là có vị đắng, cay và tính ôn vào các kinh can, tỳ, có tác dụng hành khí, phá huyết, thông kinh, tiêu tích, hóa thực. Dân gian thường dùng nghệ đen chữa đau bụng, ăn không tiêu, đầy hơi, hành kinh không thông, nhiều máu cục.
Chuyên gia tại viện dược liệu với cây nghệ đen
Chính vì tốn nhiều thời gian và cách làm lại phức tạp, những người muốn dùng nghệ đen sẽ tìm đến những sản phẩm tiện dụng hơn và phương cách sử dụng lại đơn giản, đó chính là tinh nghệ đen.
Tinh nghệ đen dạng bột
Không chỉ tiện lợi khi sử dụng, tinh nghệ đen còn giữ nguyên được các tinh chất quý chứa trong nghệ đen.
Trong y họ hiện đại ngày nay, nghệ đen thường được dùng làm thuốc bổ hay chữa bệnh, dưới dạng tinh bột như trên, có tác dụng tăng cường ngon miệng, chữa các vết thâm tím trên da, điều trị đau bụng kinh, bế kinh, kinh nguyệt không đều, ăn không tiêu, đầy bụng, nôn khan, và đặc biệt là phòng chống ung thư cổ tử cung và âm đạo…
Tuy nhiên lại khá nhiều người nhầm lẫn giữa bột nghệ và tinh bột nghệ đen, bởi không được tư vấn và hiểu rõ về 2 dạng này của nghệ đen. Chúng ta có thể phân biệt được 2 loại bột này bằng mắt thường bởi chúng khá khác nhau về màu sắc.
Phân biệt bột nghệ và tinh nghệ đen
Bột nghệ đen có màu nâu trong khi tinh nghệ đen có màu trắng tinh và dạng bột mịn hơn bột nghệ bởi đã được loại bỏ hết bã xơ, dầu mủ không tốt cho sức khỏe.
Với tinh bột nghệ đen, ta có thể trộn cùng mật ong hoặc pha với nước ấm dùng trực tiếp đều có kết quả tốt như đã nêu trên, tuy nhiên loại thảo dược này chống chỉ định với người bị viêm loét dạ dày, phụ nữ có thai hoặc rong kinh bởi hoạt tính phá ứ huyết mạnh.
